«Το κρύσταλλο του κόσμου», δισκοκριτική του Φώντα Τρούσα για την Lifo

ΓΙΑΝΝΗΣ ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ / ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΓΙΑΛΙΚΟΣ: Δέκα τραγούδια για τον μύθο της γυναίκας [Μετρονόμος, 2016]

Ο συνθέτης Γιώργος Καγιαλίκος, ο στιχουργός Γιάννης Ευθυμιάδης   Σπανίζουν τέτοιοι δίσκοι σήμερα – και επί της ουσίας και επί της διαδικασίας. Αυτό σαν αρχή… κάτι όμως που, σε τελευταία ανάλυση, τα λέει όλα. Το επίδικο, εννοώ, έχει να κάνει με τα τραγούδια αυτά καθ’ αυτά, που μας γυρίζουν πίσω σε άλλες εποχές, όταν αυτό το είδος, ας το πούμε «έντεχνο της παλιάς σχολής», φτιαχνόταν κάτω από πολύ συγκεκριμένες συνθήκες. Αρκούσε, θέλω να πω, ένας συνθέτης, ένας στιχουργός, ένας τραγουδιστής και μερικοί οργανοπαίκτες, ώστε να ολοκληρωθεί ένα άλμπουμ «δημιουργών», που στις υψηλές εκφάνσεις του μεταφραζόταν σε… μνημείο τού τραγουδιού και της δισκογραφίας μας.

Αυτή την παλιά συνταγή επιχειρούν να αναστήσουν στα «Δέκα τραγούδια για το μύθο της γυναίκας» ο συνθέτης Γιώργος Καγιαλίκος, ο στιχουργός Γιάννης Ευθυμιάδης, η τραγουδίστρια Βικτωρία Ταγκούλη και οι φίλοι τους μουσικοί, που χειρίζονται κιθάρα, μαντολίνο, μπάσο, κλαρινέτο/ φλάουτο, βιολί και τρομπέτα. Το καταφέρνουν.

Τα τραγούδια είναι κατ’ αρχάς οι μελωδίες τους – οι μελωδίες τού Καγιαλίκου, που ενώ είναι δουλεμένες στη λεπτομέρειά τους, είναι ταυτοχρόνως και άμεσα αποδεκτές. Διατηρούν, εννοώ, μια πρωτογενή απλότητα, που κρίνεται ως απαραίτητη ώστε να μπορέσει το τραγούδι να επιτελέσει τον προορισμό του – να μπει στο στόμα του κόσμου. Δεν είναι εύκολο, ακόμη και για την περίπτωσή μας.   Και τούτο γιατί οι στίχοι τού Ευθυμιάδη δεν είναι πάντα προφανείς, όσον αφορά στη μελωδικότητά τους (ενόσω τους διαβάζεις κατ’ αρχάς).

Ο Καγιαλίκος «επενέβη» με το δικό του τρόπο, πάνω στο στιχουργικό υλικό, εστιάζοντας με ιδιαίτερη προσοχή σε όλα εκείνα τα σημεία, που θα έπρεπε να προβληθούν, ώστε το συνολικό αποτέλεσμα κάθε μελοποίησης, ξεχωριστά, να έχει τη βεβαιότητα του ολοκληρωμένου. Πάνω σ’ αυτή τη βάση θα έλεγα πως οι διαφορετικές μικρομελωδικές γραμμές μέσα στο ίδιο κομμάτι, συντελούν στην ανάδειξη και τελειοποίησή του.

Οι στίχοι του Ευθυμιάδη είναι γενικώς ομοιοκατάληκτοι, δίχως να υπακούουν σε κάποιο συγκεκριμένο τρόπο. Τα θέματά του περιστρέφονται, φυσικά, γύρω από το πρόσωπο της γυναίκας έτσι όπως εκείνο παίρνει τη μορφή των εκάστοτε συμβόλων (Αρετούσα, Μαγδαληνή, Γοργόνα, Μήδεια, Αριάδνη, Ιφιγένεια, Ελένη, Κασσιανή, Κίρκη, Φαίδρα), συνδυάζοντας στοιχεία τής στιχουργικής μας παράδοσης (πάντα ο Γκάτσος θα είναι μιαν αναφορά) με μια διάθεση ανανέωσης του ερωτικού, γενικώς, λόγου.

Η Βικτωρία Ταγκούλη είναι άξια τραγουδίστρια, παρότι μερικά τραγούδια θα έπρεπε να τα πει με φωνή χαμηλότερης έντασης. Η έξαρση, εννοώ, δεν βοηθάει πάντα στην απόδοση του κλίματος (των μελωδιών και των στίχων).

Το άλμπουμ έχει μιαν ενότητα, βεβαίως, και κυλάει με παροιμιώδη συνοχή. Επιτέλους, θα αναφωνούσα, ένα άλμπουμ χωρίς «συμμετοχές»! Παρά ταύτα ορισμένα τραγούδια εγώ θα τα ξεχωρίσω από κάποια άλλα – όπως το «Μονάχα φίλη σου» (ίσως το ωραιότερο του CD), το «Κρύσταλλο του κόσμου», το «Στου καιρού το δαχτυλίδι», καθώς και το έσχατο «Ενέδρα».   Η περιποιημένη, σαν βιβλίο (με στίχους κ.λπ.), έκδοση του Μετρονόμου συνάδει με το γενικότερο πλαίσιο. Πηγή: www.lifo.gr